W czerwcu 2026 roku w Europie panowały ekstremalne upały.
Według agencji informacyjnej Xinhua, Agence France-Presse oszacowała na podstawie prognoz pogody i danych demograficznych Wspólnego Centrum Badawczego UE, że 25 czerwca co najmniej 101 milionów ludzi w Europie było narażonych na temperatury powyżej 35°C, z czego 50 milionów osób ucierpiało w samej Francji. Zgodnie z normami Światowej Organizacji Meteorologicznej, fala upałów jest definiowana jako maksymalna temperatura dzienna przekraczająca 32°C, utrzymująca się przez 3 lub więcej kolejnych dni.
Dane francuskiego Ministerstwa Rolnictwa pokazują, że w południowej FrancjipomidorRegiony produkujące pomidory poniosły straty sięgające 80%. Reportaż GuardianTV obrazowo opisał sytuację jako „Pomidory gotują się na krzaku”.
Dlaczego Francja była krajem najbardziej dotkniętym upałami w Europie? Średnia temperatura na świecie wzrosła już o około 1,4°C w porównaniu z poziomem sprzed epoki przemysłowej, podczas gdy ogólne ocieplenie w Europie osiągnęło około 2,4°C. Ze względu na położenie geograficzne i wzorce cyrkulacji atmosferycznej, Francja jest bardziej podatna na wpływ ekstremalnie ciepłych prądów powietrza niż Wielka Brytania i Niemcy. Ekstremalne fale upałów stały się we Francji zjawiskiem normalnym, pojawiając się wcześniej i trwając dłużej z każdym rokiem. W 2003 roku fala upałów we Francji zabiła ponad 14 000 osób; w 2026 roku upały pochłonęły nie tylko ludzkie ofiary, ale także straty w uprawach.
Ekstremalne upały w południowej Francji są znacznie poważniejsze niż zwykły „niedobór wody”. Temperatury stale przekraczające 40°C przez wiele dni oddziałują bezpośrednio na same owoce, prowadząc do prawie 30% spadku plonów kukurydzy, setek tysięcy upadków drobiu we Francji i 30%-40% spadku produkcji mleka z powodu stresu cieplnego u krów mlecznych. Cały sektor rolny „wpada w gorączkę”.
Ta fala upałów wywołała również debatę polityczną na temat klimatyzacji we Francji. Skrajna prawica przedstawiała klimatyzację jako niezbędny element życia, podczas gdy ekolodzy podkreślali, że klimatyzacja nasili efekt miejskiej wyspy ciepła. W rzeczywistości wskaźnik penetracji rynku klimatyzacji we Francji wynosi mniej niż 10%, znacznie mniej niż w sąsiedniej Hiszpanii i Włoszech. W ciągu zaledwie jednego tygodnia Carrefour sprzedał co najmniej 30 000 klimatyzatorów i wentylatorów elektrycznych, a sprzedaż klimatyzatorów i wentylatorów elektrycznych Amazon we Francji wzrosła prawie dwukrotnie w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego tygodnia.
Wracając do branży pomidorowej: jak duży jest francuski przemysł przetwórstwa pomidorów? Według prognoz branżowych, produkcja pomidorów we Francji w 2026 roku ma wynieść 494 900 ton, przy powierzchni upraw wynoszącej około 2736 hektarów. W kwietniu ceny krajowe były o 34% wyższe niż w 2025 roku i o 41% wyższe niż średnia z lat 2021-2025. Spadki produkcji znalazły już bezpośrednie odzwierciedlenie w cenach.
Problemy Francji nie ograniczają się do jej granic. Jako czołowa potęga rolnicza w UE, Francja, ograniczając produkcję pomidorów, bezpośrednio zwiększyła presję na dostawy w innych regionach produkujących pomidory, takich jak Włochy i Hiszpania. Notowania ketchupu pomidorowego na europejskim rynku spot już odczuły presję podażową, więc krótkoterminowe wzrosty cen przekładają się na globalnych nabywców.
„Kopuła ciepła” w Xinjiang i niepewność w Mongolii Wewnętrznej
Podczas gdy Europa zmaga się z kryzysem pomidorowym, oczy globalnych graczy branży pomidorowej jednocześnie zwracają się ku Wschodowi. Na początku lipca 2026 roku Kotlina Xinjiang w Chinach została nawiedzona przez rzadkie ekstremalne zjawisko pogodowe, tzw. „kopułę upałów”.
Czym jest kopuła cieplna? Mówiąc najprościej, odnosi się ona do stabilnego, ciepłego układu wysokiego ciśnienia, który tworzy się na dużej wysokości i działa jak całkowicie szczelna, gruba pokrywa garnka przymocowana nad północnymi Chinami. Ta „pokrywa” ma dwie kluczowe cechy: po pierwsze, zatrzymuje ciepło gruntu, uniemożliwiając ulatnianie się gorącego powietrza do górnych warstw atmosfery i zmuszając je do gromadzenia się w pobliżu powierzchni; po drugie, blokuje zimne powietrze z zewnątrz, zatrzymując chłodne wiatry na zewnątrz i zatrzymując gorące powietrze wewnątrz.
Oficjalne powiadomienia z Obserwatorium Meteorologicznego w Xinjiang pokazują, że na początku lipca w całym regionie Turpan temperatura stale utrzymywała się powyżej 40°C przez kilka kolejnych dni, z maksymalną temperaturą zmierzoną 3 lipca wynoszącą 49°C, a w niektórych obszarach lokalnych spodziewano się zbliżyć do 50°C, co oznaczało przerwanie ekstremalnych warunków meteorologicznych w tym samym okresie. W Hami, Bayangol i innych regionach temperatura powierzchni przekroczyła 65°C.
Co bardziej alarmujące, ta „pokrywa” nie jest stacjonarna. Kopuła ciepła systematycznie rozprzestrzenia się na wschód. Według prognozy Chińskiej Administracji Meteorologicznej z 4 lipca, pas wysokich temperatur objął Gansu i zachodnią Mongolię Wewnętrzną, a następnie objął północne Chiny i regiony Huanghuai. W południowym Pekinie, Tianjinie, środkowo-południowym Hebei, północnym Henanie i zachodnim Szantungu maksymalna temperatura w ciągu dnia wzrasta do 38–40°C.
Czy zatem uprawy pomidorów w Xinjiang przetrwają w tym roku? Musimy przeanalizować to w dwóch wymiarach: „wzorców sadzenia” i „klimatu geograficznego”.
Sadzenie w otwartym polu a sadzenie w szklarni
100% pomidorów przetwórczych w Xinjiang uprawia się na otwartych polach. Otwarte i wentylowane warunki pozwalają uniknąć efektu „duchu przy pieczeniu” w szklarniach. Najbardziej dotknięte obszary we Francji to szklarnie pozbawione zaawansowanego sprzętu do kontroli warunków środowiskowych, gdzie temperatura wewnętrzna może znacznie przekraczać poziom panujący na zewnątrz. Pomidory w Xinjiang rosną na otwartych polach, gdzie przynajmniej wiatr może swobodnie przepływać.
Pewność nawadniania topniejącego śniegu na górze Tianshan
Siłą napędową pomidorów w Xinjiang jest woda z topniejącego śniegu w górach Tienszan. Chociaż wysokie temperatury zwiększają parowanie, przyspieszają one również topnienie alpejskiego lodu i śniegu, co z kolei zapewnia stabilne zaopatrzenie w wodę. W połączeniu z szeroko spopularyzowaną w Xinjiang technologią „nawadniania kropelkowego pod folią + zintegrowane zarządzanie wodą i nawożeniem”, zaopatrzenie systemu korzeniowego w wodę jest nadal precyzyjnie zagwarantowane.
Ostatnia linia obrony: dobowa różnica temperatur
Synteza likopenu wymaga odpowiednich temperatur w nocy. Unikalną zaletą Xinjiangu jest jego dobrze znana cecha klimatyczna: „noszenie skórzanej kurtki rano i gazy w południe”. Nawet jeśli temperatura w ciągu dnia przekroczy 40°C, rośliny mają szansę na regenerację, o ile temperatura w nocy spadnie do około 20°C.
W 2025 roku powierzchnia upraw pomidorów przetwórczych w Xinjiang osiągnęła 520 000 mu, a produkcja 4,8 miliona ton. Ogólny wskaźnik mechanizacji sięgał 99%, a mechanizacja siewu i zbioru przekroczyła 98,5%. W Xinjiang działa ponad 70 przedsiębiorstw przetwórczych, tworząc kompleksowy system łańcucha przemysłowego obejmujący hodowlę, sadzenie, przetwórstwo i sprzedaż. Wiceprezes Stowarzyszenia Przemysłu Pomidorowego Xinjiang poinformował, że krajowa powierzchnia upraw pomidorów przetwórczych w tym roku wynosi 1,6 miliona mu, z czego 1,35 miliona mu przypada na Xinjiang, co stanowi ponad 84% całkowitej powierzchni kraju.
W prefekturze Changji i powiecie Heshuo w Xinjiang plantatorzy poinformowali, że „w tym roku ogólny wzrost kwitnienia i zawiązywania owoców pomidorów jest zrównoważony”, a plony szacowane są na 9 ton z mu. Plantatorzy z miasta Shawan poinformowali również, że zbiory odmian o średniej dojrzałości spodziewane są na początku sierpnia, a plony wyniosą około 9 ton z mu.
Według wielu źródeł, krótkotrwała fala upałów na początku lipca miała stosunkowo niewielki, istotny wpływ na ograniczenie produkcji pomidorów przetwórczych w Xinjiang. Jednak wysokie temperatury przyspieszą dojrzewanie owoców, co może doprowadzić do nadmiernej koncentracji zbiorów, wywierając ogromną presję na dzienne moce przetwórcze w zakładach przetwórczych, co z kolei doprowadzi do kolejek.
Czas publikacji: 10 lipca 2026 r.
