2026: Pałeczka globalnego przetwórstwa pomidorów może przejść w ręce Chin

Dlaczego światowa produkcja przetwórstwa pomidorów została zahamowana?

Na początku 2026 roku dane Światowej Rady Przetwórstwa Pomidorów (WPTC) ujawniły ponurą rzeczywistość: globalna produkcja przetworzonych pomidorów spadła do około 40,29 mln ton metrycznych w 2025 roku, co oznacza spadek o 11,5% do 12% w porównaniu z 45,8 mln ton metrycznych w 2024 roku. Ten znaczący spadek oznacza stratę ponad jednej tony na każde dziesięć ton surowca do keczupu wyprodukowanego na całym świecie, co wstrząsnęło branżą.

Kto ogranicza produkcję? Kto się trzyma?

Stany Zjednoczone: dobrowolne wycofanie się ze „światowej miski pomidorowej”

Stany Zjednoczone, największy na świecie producent przetworzonych pomidorów, odnotowały w 2025 roku drastyczne skurczenie się powierzchni upraw w Dolinie Kalifornijskiej – nazywanej „World's Tomato Bowl”. Zakontraktowana powierzchnia upraw zmniejszyła się do 205 000 akrów, najniższego poziomu od 1972 roku, a całkowita produkcja spadła do około 10,3 miliona ton metrycznych, najniższego poziomu od 2006 roku. Co ciekawe, nie było to spowodowane niskimi plonami – produkcja z akra wzrosła o 10% do 55 ton z akra – ale celowym zmniejszeniem powierzchni upraw. Wysokie zapasy i niskie ceny skłoniły przetwórców do ograniczenia kontraktów z rolnikami, co osłabiło entuzjazm plantatorów do ekspansji.

Unia Europejska: opowieść o dwóch skrajnościach

Unia Europejska, drugi co do wielkości producent na świecie, odnotowała mieszane wyniki. Włochy przeciwstawiły się trendowi, notując wzrost o 6%, wykorzystując swoje portfolio produktów z najwyższej półki – w tym przecier pomidorowy i obrane całe pomidory – które osiągają wysokie ceny w zachodnich supermarketach. Hiszpania odnotowała jednak druzgocący spadek produkcji o 22%. Wczesnowiosenne deszcze opóźniły sadzenie, a następnie letnia fala upałów zniszczyła zawiązywanie owoców, pozostawiając rolników bez pomocy, ponieważ zarówno plony, jak i jakość gwałtownie spadły.

Chiny: korekta, a nie upadek

Sytuacja w Chinach wymaga niuansowej interpretacji. Dane WPTC pokazują, że produkcja przetworzonych pomidorów w 2025 roku gwałtownie spadła z 10,45 mln ton metrycznych w 2024 roku do około 4,9 mln ton metrycznych, co stanowi spadek o 53% i przewyższa spadek w Hiszpanii. Jednak to „załamanie” było w dużej mierze korektą w stosunku do rekordowo wysokiego poziomu produkcji z 2024 roku, który znacznie przekroczył normalny popyt rynkowy. Spadek w 2025 roku odzwierciedla aktywne działania branży mające na celu ograniczenie nadwyżek zapasów i przywrócenie równowagi rynkowej, a nie długoterminowy spadek. WPTC przewiduje, że produkcja w Chinach wzrośnie do 6-7 mln ton metrycznych w 2026 roku, a powierzchnia upraw w Xinjiang wzrośnie o 160% w porównaniu z najniższym poziomem z 2025 roku.

Dlaczego Chiny potrafią rozwijać się wbrew trendom?

Kontrola kosztów: mechanizacja jako przewaga konkurencyjna

Sinciang, główny region Chin w produkcji przetworów pomidorowych, szczyci się pełnym łańcuchem przemysłowym, od hodowli po sprzedaż, z ponad 99-procentową mechanizacją siewu i zbioru. Maszyny do zbioru na dużą skalę zastępują codziennie dziesiątki pracowników fizycznych, znacznie obniżając koszty produkcji w porównaniu z regionami o dużym nakładzie pracy.

Napędzane technologią: pełna integracja łańcucha przemysłowego

Chińskie firmy kontrolują cały łańcuch wartości – od nasion i sadzenia, po przetwórstwo i sprzedaż. Przedsiębiorstwa takie jak Guannong Co., Ltd. osiągnęły pełną zdolność produkcyjną w ramach projektu produkcji 200 000 ton pomidorów pod koniec 2024 roku, co zbiegło się z ograniczoną podażą na świecie i napędzało ponad 30% wzrost zamówień eksportowych. To zrównoważenie mocy produkcyjnych i popytu wynika z solidnej infrastruktury branży, a nie ze szczęścia.

Dywersyfikacja rynku: zmniejszanie zależności od rynków jednolitych

Chiny przestały polegać na rynkach zachodnich w zakresie 70-80% eksportu koncentratu pomidorowego, przechodząc na zdywersyfikowany portfel obejmujący Rosję, Azję Środkową, Bliski Wschód i Afrykę. Ta strategia „jajek w wielu koszykach” chroni branżę przed regionalnymi wahaniami rynkowymi.

Co globalna redukcja produkcji oznacza dla chińskich przedsiębiorstw?

Krótkoterminowe okno możliwości

W obliczu globalnego spadku zapasów i wzrostu cen, chińskie przedsiębiorstwa o stabilnych możliwościach dostaw przyciągają międzynarodowych nabywców. Analitycy branżowi przewidują 3-4-letni cykl wzrostowy dla przetworzonych pomidorów, obiecując poprawę rentowności firmom o niezawodnej jakości i wystarczających mocach produkcyjnych.

Wyzwania długoterminowe: od ilości do jakości

Nie jest to jednak „darmowy obiad”. Międzynarodowi nabywcy coraz częściej priorytetowo traktują stabilność i przewidywalność łańcucha dostaw w obliczu napięć handlowych i niepewności klimatycznej. Chińskie przedsiębiorstwa muszą wyjść poza konkurencję ilościową, aby skupić się na jakości, technologii i budowaniu marki, aby uniknąć marginalizacji przez tanich producentów lub konkurencji ze strony marek z wyższej półki.

Przyszłość: szanse i wyzwania

Globalny przemysł przetwórstwa pomidorów przechodzi głęboką restrukturyzację. Choć krótkoterminowe odbicie produkcji w Chinach przynosi natychmiastowe korzyści, długoterminowa ścieżka wymaga poprawy jakości produktów, zwiększenia innowacyjności technologicznej i wzmocnienia konkurencyjności marki. Pałeczka globalnego przetwórstwa pomidorów może przejść w ręce Chin, ale sukces będzie zależał od tego, czy branża ta zdoła przekształcić się z „światowej fabryki” w „globalnego lidera w tworzeniu wartości”.